PRIKAZ KNJIGE AFORIZAMA ALEKSANDRA BALJKA „ZIDOVI NA HORIZONTU“
IZDAVAČ: ARHIPELAG – BEOGRAD, 2016.

RASKRINKAVANJE POSTULATA OPŠTE HIPOKRIZIJE

          U produkciji izdavačke kuće "Arhipelag" iz Beograda nedavno se pojavila knjiga aforizama vrsnog srpskog satiričara Aleksandra Baljka pod nazivom "Zidovi na horizontu". Na 250 stranica štampane su minijature koje je autor stvarao od 2007. godine, dakle, nakon knjige "Rat je prvi počeo".
          Baljak, po starom dobrom običaju, piše sažeto, pronicljivo, hrabro, duhovito i bez predrasuda nastojeći da svaka riječ ima svoj smisao. On se bavi istorijskim, savremenim i temama budućnosti uspijevajući da ih predoči javnosti na sarkastičan, satiričan, duhovit i iznad svega misaon način. On iznosi tezu da su Srbi i Hrvati dva najsličnija naroda na svijetu, ali da se samo razlikuju po tome što jednima zlo dolazi sa zapada, a drugima sa istoka. On smatra da se Velika Srbija i Velika Hrvatska ne graniče, već da se preklapaju, dodajući da postojanje susjednih zemlja nije u skladu sa našim prostornim planom. Snishodljivo poručuje "Ako vam mi dođemo tamo, opet ćemo živjeti zajedno", 
          Baljkovi aforizmi su vrhunski produkt jednog misaonog senzibiliteta, eklatantnog uočavanja stvari koje se događaju u nama i oko nas, oni su odraz svega što nas je snašlo i imaju, nerijetko, ironičan i crnohumorni prizvuk kakva je uostalom i stvarnost koja dominira ovim prostorima. Nema oblasti u kojoj se pisac nije obreo iznoseći svoja esencijalna zapažanja na originalan i duhovit način. Aforizmi u knjizi su poredani tematski i spontano se nadovezuju jedni na druge čineći kompaktnu i jezgrovitu cijelinu koja čitaoca na posredan ili neposredan način navodi na ono što je pisac htio da kaže, ali i što je prećutao.
          On se poigrava riječima – sa samim sobom i sa svima nama, lansirajući teme koje su iskrsle kao sublimacija doživljenog i preživljenog vremena, proročki gleda na neke pojave koje bi se mogle dogoditi i imati neželjene posljedice. On u njih unosi pečat satiričara koji se protivi svemu što je nametnuto, izopačeno, nesvrsishodno i upereno protiv malog čovjeka našeg doba. On se vajka otkrivajući da ima dana kada ne zna šta da radi jer mu nikakve instrukcije ne dolaze iz Vašingtona i Brisela, pitajući  – koliko Srbija treba da se smanji da bi mogla cela da uđe u Evropsku uniju, uz konstataciju da je skraćena Srbija zgodnija za nošenje u srcu. Misli da staru Srbiju nismo ispratili kako dolikuje jer nije sahranjena po pravoslavnim običajima. 
          Baljkove opservacije nisu puke konstatacije, one su često mudrosti, parole, poslovice, šale, monolozi, dijalozi, maksime i aksiomi koji predstavljaju stvari onakvima kakve jesu. Kad govori u svoje ime, pisac je na strani malog čovjeka – braneći njega, brani i sebe. On poručuje da ga ništa ne pitate i sve će vam biti jasno, odnosno, da mu je drago što ste mu postavili to pitanje, ali da će mu biti još draže da na njega ne odgovori, da iz glave u koju ništa ne može da uđe, svašta može da izađe, kaže da je u stranku ušao iz ideala i da mu je ideal bio da se obogati. U totalitarnoj državi zakoni stupaju na snagu strojevim korakom i da rupe u zakonu traže teritorijalno proširenje. Sarkastično brani velikog vođu tvrdeći da nije imao namjeru da jaše narod, nego ga je ponijela masa, odnosno da vladar koji zna šta hoće to i uzme, da je prvi među jednakima onaj čija je uvijek posljednja, da je on zvijezda što sija u tami koju stvara, i napokon, da je važno da se vladar slaže sa svojom ženom u krevetu jer od tih odnosa mnogo štošta zavisi.
          Aleksandar Baljak  je pisac o kojem se priča i čiji se aforizmi citiraju na svakom koraku, ispisuju na zidovima kao grafiti i koji se koriste u svakodnevnom opštenju kao referentne sentence i mudre izreke.
          Pisac je odgovoran prema sebi i čitaocima, prozivajući one koji se za sve pitaju a nikome ne odgovaraju, uvjeren je da pravda ima povez preko očiju da ne bi gledala šta se u njeno ime radi. Profesionalni očevidac svoj posao može da radi i žmureći. Bog nas je konačno pogledao i rekao: Ovima nema spasa, dodajući da se Boga ne bojimo jer nas on čuva. Dakle, satiričar se bavi sveopštom hipokrizijom u namjeri da raskrinka neke osnovne tabue koji ne bi trebali da budu to što jesu. Traži da ga slikaju ispred police sa Andrićevim knjigama kako bi se vidjelo da je pisac iza kojeg stoji relevantno književno djelo. Neke knjige ne mogu da čitam bez naočara, kaže Baljak, a neke ni s naočarima, pa dodaje: Vašu knjigu ne samo da bih ponio na pusto ostrvo, nego bih je tamo i ostavio. Misli da od dobrog aforizma nije teško napraviti lošu priču i da treba samo pokvariti aforizam. Odnosno, kad na vrijeme stavi tačku na priču, ispadne aforizam, a kad zakasni – nastane roman. Pisac otkriva da za neke aforizme žali što ih nije on napisao, uz nadu da nikad nije kasno. Postavlja pitanje kako da vjerujemo piscu koji ništa ne izmišlja tvrdeći da se za široku publiku pišu tanki romani, otkriva da je na sajmu knjiga potpisivao čitaocima svoj novi roman i da su samo dvojica uspjeli da mu umaknu, ali da im je zapamtio lica.
          O odnosima muškaraca i žena iznosi svoja zapažanja:
          –  Ima žena koje luduju za muškarcima dok se ne udaju, a onda se prave lude. 
          –  Iako je svaka žena mogla da se uda bolje, nijedna nije to uradila. 
          –  Oženjen  muškarac je zarobljen u telu žene. 
          –  Žena naglo ostari kad uđe u godine koje je krila.
          I da ne dužimo, „Zidovi na horizontu“ su knjiga koja zavređuje svaku pažnju i koja ima jake misaone sekvence. Ona je ogledalo naših naravi, sačinjena, ne da morališe, nego da ukaže na ono što svi znaju, ali bezobzirno zaboravljaju sve postulate moralističkog, socijalnog, političkog i svakog drugog ophopđenja prema savremenoj zbilji. Baljak je, po ko zna koji put, pokazao da je pisac koji spada u najbolje evropske satiričare čije se djelo respektuje i ima kredibilitet u književnim krugovima savremenog stvaralaštva. On je autor koji nastupa bez pardona i nikome se ne izvinjava, zato konstatuje: “Hoćete izvinjenje? E pa izvinite!" 

Jovo Nikolić